1. AMAÇ VE KAPSAM

Bu deney talimatı, plastik malzemelerinin birim hacmindeki ağırlığının tespit edilmesi, yoğunluğunun tayini amacı ile yapılır. Granül ve pul şeklinde olanlar da dahil olmak üzere, kalıplanmış veya ekstrüzyonla hazırlanmış, boşluk ihtiva etmeyen mamul halindeki gözeneksiz plâstiklerin yoğunluk tayini için uygulanan daldırma metodunu kapsar.

2. PRENSİP

Bu metotta bir deney numunesinin belirli sıcaklıkta havadaki kütlesinin (m), hacmine (V) oranı ile (kg/m3), (kg/dm3), (g/cm3), (kg/L) veya (g/mL) olarak yoğunluğunun tayin edilmesi.

3. TANIMLAR  

Yoğunluk, ρ : Bir maddenin kütlesinin (m) hacmine (V) oranı (t sıcaklığında) olup, (kg/m3), (kg/dm3), (g/cm3), (kg/L) veya (g/mL) olarak ifade edilir.

Özgül Hacim : Birim kütlenin hacmi (m3/kg)

Görünür Kütle : Bir cismin, kalibre edilmiş uygun bir terazi kullanılarak ölçülmesiyle elde edilen kütlesi

ρIL : Daldırma sıvısının yoğunluğu

mS,A : Numunenin hassas terazideki kuru ağarlığı

mS,IL : Numunenin hassas terazi içindeki daldırma sıvısının içindeki ağırlığı

ρS : g/cm³ biriminde numunenin yoğunluğu

4. GÜVENLİK VE SAĞLIK UYARILARI

Daldırma sıvısı olarak kullanılan maddeler (alkol ve türevleri) çevreye ve sağlığa zararlı olabilir. Bu nedenle deney esnasında aşağıdaki hususlara dikkat edilmelidir.

• Yanıcı ve parlayıcı olduğundan yüksek ısı, ateşten uzak tutulmalıdır.

• Solunması halinde zararlıdır.

• Temastan kaçınılmalıdır.

• Kanalizasyona deşarj edilmemelidir.

• Solunum için maske, göz koruması için gözlük ve el koruması için eldiven kullanılmalıdır.

• İyi havalandırmalı ve kapalı bir ortamda saklanmalıdır.  

5. DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN NOKTALAR

• Deney numunesinin içine daldırıldığı ve deney süresince temas halinde olduğu sıvı veya çözelti numuneyi etkilememelidir.
  
  
  

6. ALET VE EKİPMANLAR :

7. KULLANILAN SARF MALZEMELER VE HAZIRLANIŞI

Daldırma sıvısı olarak % 99,9 saflıkta Etil Alkol kullanılmaktadır.  

8. UYGULAMA ve HESAPLAMA

1. Numunenin hazırlanması

• Numuneler daldırma kabına uygun şekilde sığacak boyutta kesilmelidir.

• En az 3 numune hazırlanmalıdır.

• Her bir numune mümkünse 1 gramdan küçük olmayacak şekilde hazırlanmalıdır.

• Numuneler  karakteristik özelliğini kaybetmeyecek şekilde uygun bir cihazla kesilmelidir.

• Hazırlanan numunelerde hava kabarcığı olmasına sebep verecek çukurlar bulunmamalıdır.

• Daldırma sıvısı içerine bırakılan numune şeklinden dolayı sıvı içerisinde hava kabarcığı oluşursa uygun bir aparat ile hava kabarcığının giderilmesi gerekmektedir.

• Numune üretim yerinden alınmışsa üretim saatinden en az 2 saat sonra deneye tabi tutulmalıdır.

2. Deneyin yapılması

• Hazırlanmış olan numunelerin 1 gramdan az olup olmadığı tek tek tartılarak doğrulanır. Numune ağırlıkları Deney Kayıt Formuna kaydedilir.

• Deney numunesi  ve daldırma sıvısı ortam sıcaklığına (23°C ± 2) gelmesi için en az 2 saat süreyle şartlandırılır. Ortam sıcaklığı ve nem oranı ölçülerek Deney Kayıt Formuna kaydedilir.

• Daldırma sıvısının yoğunluğunun tayini yapılmaz, her yapılacak test serisinin başında daldırma sıvısı şişeden yeni sıvı aktarılarak kullanılır ve daldırma sıvısı yoğunluğu olarak şişe üzerindeki yoğunluk esas alınır, Deney Kayıt Formuna kaydedilir. (ρIL) (TS EN ISO 1183-1 Madde 5.1.2)

• Tartımı yapılacak numune hassas terazi kefesinin yaklaşık olarak ortasına konulmalıdır.

• Tartım işlemi yapılıyor iken terazinin kapakları her bölgede kapalı olmalıdır.

• Hazırlanmış olan numune hassas terazide tartılarak sonucu Deney Kayıt Formuna kaydedilir. (mS,A)

• Daldırma kabı daldırma sıvısıyla doldurularak terazinin içine yerleştirilir. Terazi ağırlık değeri sıfırlanır.

• Hassas terazide tartılan numune terazi içindeki daldırma sıvısına atılarak ağırlık ölçümü yapılır. Numune daldırma sıvısının içinde iken hava kabarcığının olup olmadığı kontrol edilir varsa bir tel yardımı ile kabarcıkların giderilmesi sağlanır. Terazi göstergesinde değişen ağırlık sabit kalana kadar beklenir ve sonuç Deney Kayıt Formuna kaydedilir. (mS,IL)

• Ölçülen bütün ağırlıklar 0,1 mg doğrulukta yapılır.

3. Yoğunluk hesaplanması

ρS : mS,A x ρIL / mS,A - mS,IL formülü ile g/cm³ olarak hesaplanır. Sonuçlar Deney Kayıt Formuna kaydedilir.

9. İLGİLİ DOKÜMANLAR

TS EN ISO 1183-1: Plâstikler – Gözeneksiz plâstikler – Yoğunluk tayin metotları – Bölüm 1: Daldırma metodu, sıvı piknometre metodu ve titrasyon metodu.